Z końcem 2025 roku zakończyło się stosowanie krajowych scenariuszy NSTS, co znacząco zmieniło zasady wykonywania operacji dronowych w Polsce. W odpowiedzi na te zmiany, ukazały się trzy bardzo istotne zwolnienia z przestrzegania niektórych przepisów prawa unijnego dla operacji dronowych.

Zwolnienia te, wydane w drodze Decyzji Prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego, będą obowiązywać przez 8 miesięcy z możliwością dalszego przedłużenia przez urząd i istotnie ułatwiają przeprowadzanie operacji z użyciem dronów.

Zwolnienia wydane przez Prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego w praktyce odpowiadają na potrzeby kilku kluczowych grup operatorów, dla których zakończenie stosowania scenariuszy NSTS mogło oznaczać istotne ograniczenia operacyjne.

Największe znaczenie mają one dla:

• jednostek Ochotniczych i Państwowych Straży Pożarnych (OSP i PSP) realizujących zadania z zakresu ratownictwa, ochrony życia, zdrowia i mienia, często w warunkach wymagających szybkiego reagowania i elastyczności operacyjnej,
• organów administracji rządowej wraz z podległymi jednostkami organizacyjnymi oraz jednostek samorządu terytorialnego (JST) wraz z podległymi jednostkami organizacyjnymi, służbami, strażami i inspekcjami
• firm wykonujących loty dronami na zlecenie JST oraz administracji publicznej, działających w oparciu o umowy, porozumienia lub zlecenia i realizujących ustawowe zadania podmiotów sektora publicznego,
• operatorów dronów rolniczych (AGRO), wykorzystujących ciężkie systemy BSP do oprysków, zasiewów oraz innych prac agrotechnicznych,
• firm testujących i wdrażających duże drony transportowe,
• operatorów wykonujących operacje w scenariuszach STS-01 i STS-02, którzy po zakończeniu krajowych scenariuszy NSTS muszą dostosować się do nowych realiów prawnych, zachowując możliwość legalnego wykonywania operacji w kategorii szczególnej.

W kolejnych częściach artykułu omawiam, w jaki sposób poszczególne decyzje Prezesa ULC odpowiadają na potrzeby tych grup oraz jakie realne możliwości operacyjne otwierają w 2026 roku.

Zwolnienie ULC 2026: loty dronami do 180 kg (AGRO i drony transportowe)

Pierwsza z trzech decyzji o zwolnieniu podjęta przez Prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego dotyczy lotów ciężkimi dronami – nawet do 180 kg.

Użytkownicy dronów rolniczych przeznaczonych do oprysków lub zasiewów pól, tudzież operatorzy wykorzystujący duże drony transportowe do celów demonstracyjnych, na podstawie zwolnienia datowanego na 16 grudnia 2025 r. (Decyzja nr LBSP-1.503.1.2025.ULC.1) od dnia 7 stycznia 2026 r. mogą wykonywać operacje dronami do 180 kg na zasadach zbliżonych do podkategorii A3 w kategorii otwartej.

Data rozpoczęcia tego zezwolenia nie jest przypadkowa, bowiem do 6 stycznia 2026 r. obowiązywało inne zwolnienie, które obejmuje ten sam rodzaj operacji, ale dronami do 105 kg (odstępstwo nr LBSP/SPEC/O/2025-02). Decyzja Prezesa ULC z 16 grudnia 2025 r. wprowadzająca nowe zwolnienie (tym razem już nie „odstępstwo”) nr LBSP/SPEC/O/2026-01 jest zatem rozszerzeniem zeszłorocznej decyzji dotyczącej  „odstępstwa dla lotów AGRO”.

W zwolnieniu nr LBSP/SPEC/O/2026-01 Prezes Urzędu zwolnił operatorów systemów BSP wykonujących operacje:

• przy użyciu systemu bezzałogowego statku powietrznego o maksymalnej masie startowej (MTOM) nieprzekraczającej 180 kg;
• do celów rolniczych, ochrony zwierząt, profesjonalnej prezentacji systemu bezzałogowego statku powietrznego, z wyłączeniem lotów sportowych i rekreacyjnych,

z wymagań określonych w art. 4 ust. 1 lit. a-b oraz lit. e – f i art. 12 ust. 2 rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) 2019/947 oraz UAS.OPEN.040 pkt 2 oraz pkt 4 części A załącznika do tego samego rozporządzenia Komisji (UE) 2019/947.

Artykuł 4 dotyczy wykonywania operacji w kategorii otwartej, a poszczególne zwolnienia odnoszą się do:

• wykorzystywania dronów z klasą C
• przestrzegania maksymalnej masy startowej nie większej niż 25 kg
• zachowania maksymalnej wysokości poniżej 120 m od najbliższego punktu powierzchni ziemi
• przewożenia materiałów niebezpiecznych oraz zrzucania jakichkolwiek innych materiałów z pokładu drona

Dodatkowo zwolnienie objęło art. 12 ust. 2, dotyczący udzielania zezwoleń na operacje w kategorii szczególnej, a UAS.OPEN.040 pkt. 2 i 4 (Część A załącznika do 2019/947) dotyczą odpowiednio zachowania odległości co najmniej 150 m w poziomie od terenów mieszkaniowych, użytkowych, przemysłowych lub rekreacyjnych w podkategorii A3 kategorii otwartej oraz używania BSP o wadze MTOM < 25 kg z odpowiednimi klasami lub bez klasy, ale wciąż o MTOM < 25 kg.

Powyższe zwolnienia z wybranych wymogów stanowią jedynie połowę treści całej decyzji  dotyczącej lotów AGRO. Druga część to nowe wymagania, które stanowią załącznik do decyzji. Operator ma obowiązek zapoznać się z nimi i się do nich stosować, jeśli planuje wykorzystywać duże drony na podstawie omawianego zwolnienia.

Wymagania te dotyczą przede wszystkim:

• kompetencji pilotów BSP – co najmniej STS-01, a także szkolenie dodatkowe (naziemne i praktyczne, realizowane przez instruktora) oraz szkolenie uzupełniające w przypadku eksploatacji BSP o zbliżonej konstrukcji przeznaczonego do realizacji tego samego celu;
• zasad zachowania określonych odległości – co najmniej 30 metrów od obszaru niebędącego pod kontrolą pilota BSP i tyle samo od osób postronnych;
• zasad przestrzegania wysokości i prędkości lotu – odpowiednio: ≤ 30 metrów i ≤ 5 m/s;
• wymogów technicznych stawianych BSP – system musi być produktem seryjnym, mieć RTH (funkcję powrotu do domu) i geocage (programowane ograniczenie przestrzeni lotu).

W Załączniku nr 1 do powyższych wymagań dodatkowo został zawarty szczegółowy program szkolenia dodatkowego w ramach niniejszego zwolnienia.

Nowe zwolnienie „dla lotów AGRO” o nr LBSP/SPEC/O/2026-01 będzie obowiązywało od 07.01.2026 r. do 08.09.2026 r. Decyzja o jego przedłużeniu na kolejne miesiące leży po stronie Prezesa ULC.

Zwolnienie ULC dla sektora publicznego – STS-01 i STS-02 bez klas C5/C6

Drugą ważną decyzją Prezesa ULC ogłoszoną w dniu 29 grudnia 2025 r. jest decyzja o numerze LBSP.503.1.2025.ULC.1, która wprowadza istotne zwolnienia z przestrzegania przepisów UE dla operacji wykonywanych przede wszystkim przez podmioty z sektora publicznego.

Zwolnienie to weszło w życie 1-go stycznia 2026 r. i obejmuje:

• organy administracji rządowej wraz z podległymi jednostkami organizacyjnymi oraz jednostki samorządu terytorialnego wraz z podległymi jednostkami organizacyjnymi, służbami, strażami i inspekcjami, w szczególności odpowiedzialnymi za bezpieczeństwo i porządek publiczny, obronność, ochronę granicy państwowej, ochronę przeciwpożarową, ratownictwo oraz zarządzanie kryzysowe;
• operatorów infrastruktury krytycznej;
• państwowe osoby prawne oraz państwowe jednostki organizacyjne nieposiadające osobowości prawnej, a także państwowe jednostki organizacyjne wykonujące zadania z zakresu ochrony życia, zdrowia, mienia lub środowiska, w tym organizacje pozarządowe i formacje ochotnicze, którym zadania te powierzono na podstawie przepisów odrębnych, w szczególności jednostki Ochotniczych Straży Pożarnych, podmioty uprawnione do wykonywania ratownictwa górskiego i wodnego, jednostki ochotniczego pogotowia ratunkowego;
• podmioty wykonujące operacje z użyciem systemów bezzałogowych statków powietrznych na podstawie umowy, porozumienia albo zlecenia zawartego z podmiotami, o których mowa w pkt 1–3;
• podmioty systemu szkolnictwa wyższego i nauki w rozumieniu ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce, finansowane ze środków publicznych lub wykonywane na zlecenie podmiotów, o których mowa w pkt 1–3, w zakresie niezbędnym do realizacji tych projektów badawczych.

Dla prywatnych firm niezwykle ważny jest podpunkt 4), który w zwolnieniu uwzględnia podmioty wykonujące operacje z użyciem systemów bezzałogowych statków powietrznych na podstawie umowy, porozumienia albo zlecenia zawartego z podmiotami wyszczególnionymi w trzech poprzedzających podpunktach.

To oznacza, że podmioty prywatne mogą wykorzystać to zwolnienie wykonując operacje dronowe na rzecz sektora publicznego (wybranych podmiotów) i jedynie w celu realizacji ich ustawowych albo statutowych zadań.

Samo zwolnienie dotyczy wybranych wymogów ze scenariuszy STS-01/02:

• w STS-01 – wymóg zachowania kontrolowanego obszaru naziemnego oraz stosowania systemów klasy C5, spełnienia wymogów tej klasy i stosowania aktywnego systemu Remote ID;
• w STS-02 – wymóg zachowania kontrolowanego obszaru naziemnego, konieczności zachowania zasięgu wzroku dla fazy startu i lądowania, ograniczenia odległości lotu do 1 km bez obserwatorów i generalnie stosowania obserwatorów w tym scenariuszu, dalej: stosowania systemów klasy C6, spełnienia wymogów tej klasy (w tym FTS, geocage, programowania przestrzeń operacji), stosowania aktywnego systemu Remote ID, braku możliwości przekazywania kontroli nad BSP do innej stacji kierowania.

W dużym skrócie: w obydwu STS zwolnienie zdjęło obowiązek stosowania dronów z klasą C5/C6 i zapewniania kontrolowanego obszaru naziemnego (za to wszedł obowiązek stosowania „bezpiecznej odległości”).

Na podstawie zwolnienia operacje muszą być wykonywane przy użyciu BSP będącego produktem seryjnym wprowadzonym do obrotu, z wyłączeniem BSP skonstruowanych do użytku prywatnego. Ponadto wszystkie inne obowiązki operatorów SBSP i pilotów zdefiniowane dla kategorii szczególnej w rozporządzeniu 2019/947 zostały zachowane (w tym kompetencje pilotów do STS, instrukcja operacyjna, prowadzenie rejestrów operacji, kompetencji personelu, szkoleń i kursów, przeglądów i więcej).

Okres obowiązywania zwolnienia Prezesa ULC dla sektora publicznego określono na: 1.01.2026 r. – 1.08.2026 r.

Co będzie po tym okresie? Jest szansa, że Prezes ULC przedłuży to zwolnienie w tej lub zmienionej postaci.

 Zwolnienie dla wszystkich operatorów z konieczności zapewnienia KON.

Ostatnia ze wspominanych trzech decyzji nosi nr LBSP-1.503.2.2025.ULC.1 i jest z dnia 31 grudnia 2025 r. Dotyczy ona zwolnienia wszystkich operatorów SBSP wykonujących operacje na podstawie oświadczenia o zgodności z STS-01 i STS-02, z obowiązku ustanawiania kontrolowanego obszaru naziemnego, ale jedynie w przypadku wykorzystywania systemów BSP o maksymalnym wymiarze charakterystycznym < 1 m. Dodatkowo same systemu BSP muszą być klasy C5 lub C6 zgodnie z zapisami STS-01/02.

Obowiązek związany z zapewnieniem KON (kontrolowanego obszaru naziemnego) został zastąpiony koniecznością wykonania przez operatora oceny obszar operacji za pomocą inspekcji lub oceny na miejscu operacji.

Dodatkowo operator jest w stanie uzasadnić niższe zagęszczenie osób narażonych na ryzyko w przestrzeni operacyjnej i buforze ryzyka naziemnego. Obszar poddawany ocenie jest zgodny z wymiarami KON w poszczególnych STS-01/02. Pozostałe postanowienia STS‑01 i STS-02 pozostają w mocy i obowiązują bez zmian oraz są uwzględniane przy wykonywaniu operacji.

Zwolnienie to weszło w życie z dniem 1 stycznia 2026 r. i będzie obowiązywało do 1 września 2026 r. Ponadto przypisano mu numer zezwolenia: LBSP/SPEC/O/2026-03. Jest ono z pewnością dobrą wiadomością dla operatorów systemów BSP, którzy już nabyli drony z klasą C5/C6, ale brak możliwości zapewnienia kontrolowanego obszaru naziemnego blokował możliwość wykonywania przez nich operacji w STS-01/02.

Koniec NSTS – początek serii decyzji o zwolnieniach z prawa UE?

Omawiane powyżej zwolnienia (alternatywnie nazywane „odstępstwami” choć formalnie decyzją Prezesa ULC przyjmują one obecnie tę pierwszą nazwę) są odpowiedzią Departamentu BSP w ULC na zakończenie stosowania krajowych scenariuszy NSTS wraz z końcem 2025 r.

Brak NSTS znacząco ogranicza możliwości stosowania starszych dronów bez klasy, mimo zachowania ich pełnej sprawności. W dodatku wiele z takich konstrukcji zostało zakupione przez ostatnią dekadę do sektora publicznego z publicznych funduszy, również z dofinansowań unijnych. W związku z tym, Prezes ULC postanowił przynajmniej czasowo umożliwić kontynuowanie operacji takimi dronami w kategorii szczególnej – bez konieczności uzyskiwania zezwolenia, za to na uproszczonych zasadach europejskich scenariuszy STS-01/02.

Dodatkową zaletą, zarówno dla podmiotów sektora publicznego jak i firm prywatnych, jest zwolnienie częściowe z zachowania kontrolowanego obszaru naziemnego dla obydwu europejskich scenariuszy. Obszar ten w praktyce uniemożliwiał wykonywanie lotów w miejscach, w których potencjalnie mogły znaleźć się osoby postronne bez wiedzy operatora realizującego operację.

Pierwsze z omówionych zwolnień jest rozszerzeniem zeszłorocznego odstępstwa dla operacji agrolotniczych oraz demonstracyjnych. Uwagę zwraca tu przede wszystkim zwiększona maksymalna masa startowa BSP – ze 105 kg do 180 kg – co jest odpowiedzią na nadchodzące nowe konstrukcje BSP, które lada dzień trafią na europejski rynek (np. DJI Agras T100 i DJI FlyCart 100).

Warto również wiedzieć, że Urząd Lotnictwa Cywilnego planuje opublikować kolejne zwolnienia, które zostały zapowiedziane już w grudniu. Jedno z nich to zwolnienie dotyczące lotów FPV oraz zwolnienie dla zarządców infrastruktur liniowych (dróg publicznych, systemów przesyłowych energii elektrycznej, gazu, rurociągów naftowych i paliwowych, kolei) oraz podmiotów wykonujących operacje na podstawie umowy z tymi zarządcami. Czy będą kolejne? Czas i możliwości prawne to zweryfikują.

Wszystkie ogłaszane decyzje Prezesa ULC dot. zwolnień dla operacji dronowych pojawiają się w Biuletynie Informacji Publicznej, na stronie: https://bip.ulc.gov.pl/komunikaty/drony – zachęcam do śledzenia publikowanych nowości na tej podstronie.