Dron dla OSP i PSP – kluczowe funkcje w działaniach ochrony ludności

Drony w służbie bezpieczeństwa publicznego – jakie funkcje powinien mieć idealny system BSP dla OSP i PSP?

Drony coraz częściej trafiają na wyposażenie jednostek OSP i PSP, bo dają szybki obraz sytuacji jeszcze zanim ratownicy wejdą w strefę zagrożenia. Zarówno Ochotnicze Straże Pożarne (OSP), jak i Państwowa Straż Pożarna (PSP) coraz częściej wykorzystują drony w działaniach operacyjnych, prewencyjnych oraz w sytuacjach kryzysowych. W kontekście Programu Ochrony Ludności i Obrony Cywilnej, rola dronów nabiera jeszcze większego znaczenia.

W niniejszym artykule przyjrzymy się, jakie funkcje powinien posiadać idealny dron dla jednostek OSP i PSP oraz jakie możliwości oferują nowoczesne, dedykowane zestawy BSP wykorzystywane w działaniach ratowniczych.

Rola dronów w systemie ochrony ludności

Program Ochrony Ludności i Obrony Cywilnej zakłada zwiększenie zdolności reagowania na zagrożenia naturalne, technologiczne oraz militarne. W tym kontekście drony pełnią kilka kluczowych funkcji:

• rozpoznanie sytuacji i szybkie pozyskiwanie danych z miejsca zdarzenia
• wsparcie dowodzenia i koordynacji działań
• monitorowanie zagrożeń (pożary, powodzie, katastrofy budowlane)
• poszukiwania osób zaginionych
• ocena skutków zdarzeń i dokumentacja

Aby skutecznie realizować te zadania, dron wykorzystywany przez służby musi spełniać szereg wymagań technologicznych i operacyjnych.

Zaawansowane systemy obrazowania – skuteczne wsparcie działań poszukiwawczych

Współczesne działania w ramach Programu Ochrony Ludności wymagają od ratowników podejmowania decyzji w ułamku sekundy, często na podstawie niepełnych lub dynamicznie zmieniających się danych. Idealny system BSP dla OSP i PSP nie jest już tylko „latającą kamerą”, ale zintegrowanym centrum analitycznym. Największą różnicę robi dziś głowica wielosensorowa, czyli kilka źródeł obrazu w jednym systemie.

• Kamera szerokokątna: Kontekst operacyjny i bezpieczeństwo: W sytuacjach kryzysowych, takich jak powodzie czy pożary wielkopowierzchniowe, kluczowe jest zrozumienie skali zdarzenia w szerokiej perspektywie. Kamera szerokokątna pozwala operatorowi na błyskawiczną ocenę kierunku rozprzestrzeniania się zagrożenia oraz monitorowanie dróg ewakuacyjnych dla ratowników pracujących na dole. Zapewnia ona niezbędny kontekst sytuacyjny, bez którego trudno o skuteczne zarządzanie dużymi siłami i środkami.
• Kamera ZOOM z możliwością bezstratnego przybliżenia – bezpieczna obserwacja z dystansu: W warunkach operacyjnych OSP i PSP nie zawsze istnieje możliwość bliskiego podejścia dronem do źródła zdarzenia. Często jest to wręcz niewskazane lub niemożliwe – czy to ze względu na skrajnie wysoką temperaturę, ryzyko wybuchu, toksyczne opary, czy niestabilność uszkodzonych konstrukcji.W takich scenariuszach zdecydowanie najlepiej sprawdza się sensor z dużym, bezstratnym zoomem optycznym. Taka kamera pozwala ratownikom na zachowanie bezpiecznego dystansu kilkuset metrów, oferując jednocześnie obraz o tak wysokiej szczegółowości, że możliwe jest precyzyjne odczytanie i ocena sytuacji bez narażania sprzętu i personelu. Dzięki temu dowodzący akcją mogą zidentyfikować istotne detale zdarzenia i podjąć kluczowe decyzje, pozostając poza strefą bezpośredniego zagrożenia. To rozwiązanie, które bezpośrednio przekłada się na bezpieczeństwo ratowników oraz ochronę cennego sprzętu przed zniszczeniem w trudnych warunkach.
• Termowizja wysokiej rozdzielczości – cyfrowe wsparcie tam, gdzie ludzki wzrok zawodzi: Współczesne działania ratownicze – zarówno te w ramach szerokiego Programu Ochrony Ludności, jak i codzienne wyjazdy alarmowe straży pożarnej – wymagają narzędzi pozwalających widzieć więcej. Kamery termowizyjne są kluczowe wszędzie tam, gdzie tradycyjne obrazowanie zawodzi: w całkowitej ciemności, gęstym zadymieniu, mgle czy trudnych warunkach atmosferycznych.

Nowoczesne systemy termowizyjne wspierają strażaków poprzez:

• Wysoką rozdzielczość i tryby High-Res: Standard 640 × 512 px, z możliwością podbicia obrazu do 1280 × 1024 px, pozwala na identyfikację sylwetek osób czy detali konstrukcyjnych ze znacznie większej, bezpiecznej odległości.
• Zoom termowizyjny – szczegółowa analiza z dystansu: Możliwość cyfrowego przybliżenia obrazu termowizyjnego pozwala operatorowi na dokładne przyjrzenie się konkretnemu punktowi (np. przegrzanemu zaworowi czy osobie w gęstych zaroślach) bez konieczności fizycznego podlatywania blisko zagrożenia. To kluczowe dla zachowania bezpieczeństwa drona i ciągłości obserwacji.
• Dedykowane palety barw: Możliwość zmiany skali kolorów pozwala błyskawicznie dostosować widok do typu akcji – od poszukiwań osób zaginionych w terenie otwartym, po precyzyjną lokalizację ukrytych zarzewi ognia.
• Analitykę temperatury w czasie rzeczywistym: Automatyczne wskazywanie najcieplejszego (lub najzimniejszego) punktu w kadrze (tzw. hot-spot) pozwala na natychmiastowe wykrycie zagrożeń niewidocznych gołym okiem, co jest niezwykle ważne przy dozorowaniu pogorzelisk.
• Inteligentne systemy ostrzegania: Możliwość ustawienia alertów o przekroczeniu konkretnej temperatury sprawia, że dron sam „pilnuje” bezpieczeństwa, informując np. o niebezpiecznym nagrzewaniu się elementów instalacji czy zbiorników.

Dzięki tym funkcjom, niezależnie od tego, czy mowa o wielkoskalowej obronie cywilnej, czy lokalnej akcji OSP, ratownicy szybciej lokalizują np. poszkodowane osoby czy źródła zagrożeń, co bezpośrednio przekłada się na skuteczność i bezpieczeństwo prowadzonych działań.

• Oświetlenie pomocnicze NIR i zaawansowane tryby nocne – przewaga po zmroku Zadania straży pożarnej oraz operacje w ramach Obrony Cywilnej nie kończą się po zachodzie słońca. W sytuacjach, gdy standardowe kamery wizyjne stają się bezużyteczne z powodu braku światła, kluczową rolę odgrywa wsparcie w postaci światła pomocniczego NIR (Near-Infrared). Pozwala ono na „doświetlenie” terenu wiązką podczerwieni, która jest całkowicie niewidoczna dla ludzkiego oka, ale doskonale rejestrowana przez sensory drona. W połączeniu z inteligentnymi trybami optymalizacji obrazu nocnego (Night Scene), operator zyskuje wyraźny i czytelny podgląd terenu nawet w niemal całkowitej ciemności.

Dzięki temu możliwe jest prowadzenie bezpiecznych przelotów między przeszkodami oraz identyfikacja obiektów w kolorze lub wysokiej jakości monochromatycznej przez całą dobę. Ma to szczególne znaczenie podczas nocnych poszukiwań osób zaginionych czy monitorowania wałów przeciwpowodziowych w trudnych warunkach oświetleniowych.

Niezawodność operacyjna – gotowość do działań w każdych warunkach

W ratownictwie i Obronie Cywilnej pogoda dyktuje warunki. Profesjonalny system BSP dla służb nie może być jedynie „narzędziem na dobrą pogodę” – musi gwarantować stabilność tam, gdzie inne systemy zawodzą.

• Klasa szczelności (IP55): Odporność na pył, deszcz i śnieg pozwala na prowadzenie akcji podczas ulew czy w zapylonym otoczeniu katastrof budowlanych bez ryzyka uszkodzenia elektroniki.
• Odporność na wiatr: Zaawansowane napędy umożliwiają stabilny lot i czysty obraz nawet przy silnych podmuchach (powyżej 12 m/s), co jest kluczowe przy pożarach wielkopowierzchniowych i wichurach.
• Praca w niskich temperaturach: Systemy podgrzewania akumulatorów pozwalają na bezpieczny start i długą pracę drona podczas mrozów, co jest krytyczne w zimowych akcjach poszukiwawczych.
• Błyskawiczna gotowość: Konstrukcja pozwalająca na start w mniej niż minutę od wyjęcia z walizki sprawia, że dron staje się narzędziem pierwszej linii, gotowym do wsparcia dowódcy natychmiast po przyjeździe na miejsce.

Inteligentne funkcje i analityka – dron jako precyzyjne narzędzie pomiarowe

Współczesne systemy BSP dla służb ratowniczych to nie tylko obraz, ale przede wszystkim precyzyjne dane geoprzestrzenne. Dzięki integracji zaawansowanych czujników, modułów pozycjonowania i algorytmów sztucznej inteligencji, dron staje się latającym stanowiskiem dowodzenia.

• Moduł RTK – centymetrowa precyzja pozycjonowania: Wbudowany moduł RTK (Real-Time Kinematic) to fundament nowoczesnych operacji. Pozwala on na pozycjonowanie drona z dokładnością do kilku centymetrów, co eliminuje błędy typowe dla standardowego GPS. W ratownictwie przekłada się to na niezwykle stabilny zawis w trudnym terenie oraz możliwość precyzyjnego powrotu w to samo miejsce podczas wielogodzinnych akcji. RTK jest również niezbędne do tworzenia dokładnych map terenów dotkniętych klęskami (np. powodzią), co pozwala sztabom kryzysowym na rzetelną ocenę skali zniszczeń.
• Autonomiczne misje patrolowe i poszukiwawcze: Jedną z najważniejszych funkcji w kontekście ochrony ludności jest możliwość zaprogramowania autonomicznych tras przelotu. Dron może samodzielnie realizować patrole wzdłuż rzek (monitoring powodziowy) czy granic lasów, skanując teren według ściśle określonej siatki. W przypadku poszukiwań osób zaginionych, automatyzacja gwarantuje, że żaden fragment terenu nie zostanie pominięty, co jest trudne do osiągnięcia przy sterowaniu ręcznym. Operator może skupić się wyłącznie na analizie obrazu, podczas gdy system dba o precyzyjne pokrycie wyznaczonego obszaru.
• Dalmierz laserowy i funkcja PinPoint oraz Fly To: Wbudowany dalmierz laserowy pozwala na błyskawiczne uzyskanie współrzędnych GPS dowolnego obiektu widocznego w kadrze z odległości nawet kilku kilometrów. Po zlokalizowaniu poszkodowanego operator może natychmiast przesłać precyzyjne koordynaty do zespołów naziemnych. Dodatkowo, po zlokalizowaniu celu, operator może skorzystać z funkcji Fly To – wystarczy jedno kliknięcie na ekranie, aby dron automatycznie udał się w stronę wskazanego punktu. To radykalnie przyspiesza reakcję, pozwalając na natychmiastowe przemieszczenie maszyny nad miejsce zdarzenia, bez konieczności manualnego sterowania drążkami. System umożliwia również szybki pomiar odległości oraz obliczanie powierzchni (np. obszaru pożaru), co ułatwia planowanie podziału sił i środków.
• Automatyczne wykrywanie obiektów i śledzenie (AI Smart Track): Sztuczna inteligencja pozwala na automatyczną identyfikację ludzi, pojazdów czy łodzi. Funkcja inteligentnego śledzenia sprawia, że kamera drona samoczynnie podąża za poruszającym się celem, nawet jeśli jest on chwilowo zasłonięty przez przeszkody. Odciąża to operatora, pozwalając mu skupić się na analizie sytuacji taktycznej.
• Wielokierunkowe systemy antykolizyjne: Bezpieczeństwo lotu między drzewami, liniami energetycznymi czy w gęstej zabudowie gwarantują czujniki działające w 360 stopniach. Monitorują one otoczenie w czasie rzeczywistym i potrafią automatycznie zatrzymać maszynę przed przeszkodą lub bezpiecznie ją ominąć, minimalizując ryzyko uszkodzenia sprzętu w stresujących warunkach akcji. Kluczowym ułatwieniem jest możliwość bezpośredniego podglądu widoku z czujników na ekranie kontrolera. Dzięki temu operator zyskuje pełną świadomość przestrzenną co pozwala na precyzyjne i bezbłędne manewrowanie dronem nawet w najbardziej wymagającym i ciasnym terenie.
• Kontroler z jasnym ekranem – komfort i skuteczność pracy

W działaniach ratowniczych ogromne znaczenie ma nie tylko sam dron, ale również kontroler, który stanowi centrum dowodzenia całej misji. To na jego ekranie operator analizuje sytuację, lokalizuje zagrożenia i podejmuje decyzje w czasie rzeczywistym. Dlatego kluczowe są: czytelność obrazu, ergonomia oraz niezawodność działania w każdych warunkach.

Przykładem rozwiązania spełniającego te wymagania jest DJI RC Plus 2, który oferuje:

• duży ekran o przekątnej 7,02 cala
• wysoką jasność na poziomie ok. 1400 nitów, zapewniającą bardzo dobrą widoczność nawet w pełnym słońcu
• przemysłową, wytrzymałą konstrukcję przystosowaną do pracy w deszczu, niskich temperaturach i zapyleniu
• ergonomiczny układ przycisków i intuicyjną obsługę, co przyspiesza reakcję operatora
• Łatwe i intuicyjne oprogramowanie z wieloma inteligentnymi funkcjami

Istotną funkcjonalnością jest również wyjście HDMI, które umożliwia przesył obrazu na większy ekran – monitor, telewizor lub rzutnik. Dzięki temu obraz z drona może być na bieżąco udostępniany sztabowi dowodzenia lub większej liczbie osób, co znacząco usprawnia koordynację działań podczas akcji.

Dodatkowym atutem jest możliwość wyposażenia kontrolera w specjalne szelki lub uprząż, które znacząco poprawiają komfort pracy w terenie. Rozkładają one ciężar urządzenia, odciążają ręce operatora i pozwalają na długotrwałe prowadzenie misji – szczególnie w sytuacjach wymagających ciągłej obserwacji, takich jak akcje poszukiwawcze czy monitorowanie pożarów.

W praktyce oznacza to, że operator może skupić się na zadaniu, a nie na ograniczeniach sprzętowych. W działaniach OSP i PSP, gdzie liczy się czas, precyzja i niezawodność, taki element wyposażenia realnie wpływa na skuteczność oraz bezpieczeństwo całej operacji.

Dodatkowe akcesoria – dron jako wielozadaniowa platforma wsparcia

Siła nowoczesnych systemów bezzałogowych tkwi w ich modułowości. Możliwość szybkiego montażu dodatkowego wyposażenia sprawia, że ten sam dron, który analizuje pożar termowizją, w kilka chwil staje się narzędziem do bezpośredniej komunikacji z ludnością lub wsparcia naziemnych działań ratowniczych.

• Głośnik o dużym zasięgu – klucz do ewakuacji i instruowania:

Montaż dedykowanego głośnika pozwala na nadawanie wyraźnych komunikatów głosowych z powietrza. W ramach Obrony Cywilnej jest to nieocenione narzędzie podczas akcji ewakuacyjnych, ostrzegania przed zbliżającym się zagrożeniem (np. falą kulminacyjną) czy instruowania osób zaginionych. Dzięki dużej mocy i czystości dźwięku komunikaty są słyszalne z dużej odległości, co pozwala ratownikom na zdalne kierowanie działaniami bez narażania własnego bezpieczeństwa.

• Oświetlenie dodatkowe – bezpieczna strefa pracy po zmroku:

Mocny reflektor LED montowany na dronie potrafi „zamienić noc w dzień” w miejscu prowadzenia działań. Pozwala on na punktowe doświetlenie terenu pracy ratowników medycznych, miejsc wypadków drogowych czy wałów przeciwpowodziowych. Ruchoma głowica oświetlacza może być zsynchronizowana z kamerą, co gwarantuje, że światło zawsze podąża za wzrokiem operatora.

• Modem łączności komórkowej – stabilny sygnał tam, gdzie jest słaby:

W sytuacjach, gdy standardowa łączność radiowa jest utrudniona przez ukształtowanie terenu (np. głębokie doliny, gęsty las) lub wysoką zabudowę miejską, kluczowe jest wsparcie modemem 4G. Zastosowanie dodatkowego modułu łączności komórkowej pozwala na drastyczne zwiększenie zasięgu i stabilności transmisji obrazu w trudnych warunkach. Zapewnia to płynny przesył danych do sztabu kryzysowego nawet z dużej odległości, co jest fundamentem skutecznego zarządzania w sytuacjach kryzysowych.

Zdalne zarządzanie i transmisja na żywo – pełny obraz sytuacji w sztabie

W akcji liczy się szybki dostęp do obrazu i danych, najlepiej bezpośrednio w sztabie. Aby całe zarządzanie akcją przebiegło sprawnie i bez zakłóceń, niezbędna jest możliwość błyskawicznego przekazywania obrazu bezpośrednio do osób decyzyjnych. Nowoczesne systemy BSP oferują pełną, zdalną transmisję wideo i danych z drona na żywo, niezależnie od tego, jak daleko od miejsca zdarzenia znajduje się sztab zarządzania kryzysowego. Kluczową funkcją jest również mapowanie terenu w czasie rzeczywistym – dron podczas lotu tworzy aktualne ortofotomapy, które natychmiast trafiają na ekrany dowodzących. Pozwala to na nanoszenie punktów orientacyjnych, wyznaczanie stref zagrożenia oraz śledzenie pozycji wielu jednostek jednocześnie na jednej, wspólnej mapie operacyjnej. Takie kompleksowe podejście do koordynacji działań, łączące podgląd live z zaawansowaną analityką przestrzenną, gwarantuje profesjonalne oprogramowanie FlightHub 2.

Gotowe rozwiązania POLiOC – zestawy Rapid oraz Range

Firma Navigate, bazując na wieloletnim doświadczeniu we współpracy ze służbami, przygotowała dwa dedykowane komplety sprzętowe w ramach Programu Ochrony Ludności: Rapid oraz Range. Choć oba spełniają surowe normy operacyjne oraz posiadają wszystkie wymienione funkcje, zostały zaprojektowane z myślą o nieco innej specyfice działań.

Zestaw Rapid – mobilność i błyskawiczna reakcja

To rozwiązanie oparte na kompaktowej platformie DJI Matrice 4TD wraz z zaawansowanymi akcesoriami jak głośnik AS1 czy oświetlenie AL1 . DJI Matrice 4TD oferuje zintegrowane sensory (szerokokątny, zoom oraz termowizję) w szczelnej, kompaktowej obudowie

Kiedy wybrać? Gdy priorytetem jest szybkość wdrożenia do akcji, praca w ciasnej zabudowie miejskiej lub gdy dron musi być stale na wyposażeniu lekkiego samochodu rozpoznawczo-ratowniczego. Rapid mieści się w małej walizce, a jego start zajmuje sekundy. Jest to wybór idealny dla jednostek, które potrzebują drona „pierwszego rzutu” oraz tam, gdzie liczy się każda sekunda od momentu przyjazdu na miejscu, a warunki pogodowe są nieprzewidywalne.

Zestaw Range – imponujący zasięg i wielozadaniowość DJI Matrice 400 RTK wraz z dodatkowymi sensorami

Zestaw Range oparty na flagowym modelu DJI Matrice 400 RTK to rozwiązanie dla jednostek potrzebujących najwyższej precyzji i wszechstronności. Jego największą siłą jest możliwość wymiany i stosowania wielu zaawansowanych sensorów w zależności od specyfiki misji.

Kiedy wybrać? Gdy jednostka staje przed wyzwaniem operacji wielkoskalowych. Jest niezastąpiony przy monitorowaniu rozległych powodzi (kilkukilometrowe odcinki koryt rzek), wielkopowierzchniowych pożarów lasów czy długotrwałych akcji poszukiwawczych na trudnym terenie.

Wszechstronność sensorów: DJI Matrice 400 RTK pozwala na montaż najbardziej zaawansowanych głowic hybrydowych serii DJI Zenmuse H30T, głośnika DJI Zenmuse V1, mocnego reflektora DJI Zenmuse S1 czy nawet skanera laserowego LiDAR DJI Zenmuse L3 do mapowania terenu. Co więcej, wszystkie te urządzenia można zamontować jednocześnie, co znacząco zwiększa efektywność i możliwości operacyjne drona.

To idealny wybór dla jednostek pełniących funkcje koordynujące, gdzie liczy się maksymalny czas lotu, stabilność w ekstremalnym wietrze oraz możliwość jednoczesnego korzystania z kilku specjalistycznych sensorów.

Podsumowanie: Nowy standard bezpieczeństwa publicznego

Współczesny dron w strukturach OSP, PSP i Obrony Cywilnej przestał być jedynie „latającą kamerą”. Dobrze dobrany dron pomaga rozpoznać teren, przekazać obraz do sztabu, wskazać współrzędne celu i ograniczyć ryzyko dla ratowników. Idealny system BSP dla służb ratowniczych łączy zaawansowane technologie obrazowania. Należą do nich kamery szerokokątne, zoom optyczny, termowizję wysokiej rozdzielczości oraz oświetlenie NIR. Inteligentne funkcje analityczne i precyzyjne pozycjonowanie RTK pomogą utrzymać niezawodność również w trudnych warunkach.

Kluczem do sukcesu wdrożenia systemu BSP w jednostce jest zrozumienie, że o skuteczności akcji nie decyduje sam przelot, ale jakość i szybkość dostarczanej informacji.

Wybierając idealny system dla służb, należy pamiętać o fundamencie, który tworzą:

• Wszechstronna optyka: Połączenie zoomu, termowizji i trybu nocnego (NIR), co pozwala na pracę w trybie 24/7.
• Niezawodność w ekstremach: Klasa szczelności IP55 oraz odporność na silny wiatr, które gwarantują gotowość wtedy, gdy inne maszyny muszą pozostać na ziemi.
• Inteligentna automatyzacja: Funkcje takie jak PinPoint, Fly To czy AI Smart Track, które odciążają operatora i pozwalają skupić się na ratowaniu życia oraz szybciej reagować
• Zintegrowane dowodzenie: Możliwość transmisji na żywo do sztabu i mapowania terenu w czasie rzeczywistym dzięki FlightHub 2.

Podsumowując, współczesny dron w służbach ratowniczych to nie tylko narzędzie do obserwacji. To zaawansowana, inteligentna platforma operacyjna, która wspiera podejmowanie decyzji, chroni ratowników i zwiększa skuteczność działań ratowniczych w każdych warunkach.

Aktualizacja: nowe możliwości operacyjne DJI Matrice 4TD i DJI Matrice 400

Możliwości wykorzystania obu platform przez jednostki OSP i PSP rozszerzyły się wraz z uzyskaniem wyższych klas zgodności. DJI Matrice 4TD może obecnie pracować jako samodzielny dron klasy C6 z kontrolerem DJI RC Plus 2 Enterprise, bez konieczności używania stacji DJI Dock 3. Po aktualizacji oprogramowania otwiera to drogę do realizacji operacji w scenariuszu STS-02, obejmującym loty poza zasięgiem wzroku pilota – szczególnie przydatne podczas poszukiwań osób, rozpoznania rozległych terenów, monitorowania pożarów, powodzi i innych zagrożeń. Z kolei DJI Matrice 400, standardowo oznaczony klasą C3, po wyposażeniu w dedykowany system FTS ze spadochronem może spełniać wymagania klas C5 i C6. Pozwala to wykorzystać jego długi czas lotu, duży udźwig oraz możliwość przenoszenia zaawansowanych sensorów również w operacjach realizowanych według scenariuszy STS-01 i STS-02. Należy jednak pamiętać, że oznaczenie klasy jest jednym z wymogów technicznych – nie zastępuje odpowiednich uprawnień pilota, procedur operatora ani pozostałych obowiązków formalnych związanych z daną operacją.

Chcesz dobrać system BSP dla swojej jednostki? Skontaktuj się z ekspertami NaviGate i sprawdź, które rozwiązanie najlepiej odpowiada zadaniom OSP, PSP lub jednostki odpowiedzialnej za ochronę ludności.